CO2-rapportage voor transportemissies: welke standaarden gelden voor jou?

{{highlight-text}}

Steeds meer bedrijven rapporteren hun emissies om te voldoen aan de verwachtingen van klanten, om aan verplichte eisen te voldoen, of om beter grip te krijgen op hun CO₂-voetafdruk en de bijbehorende kosten. Uit een osapiens-onderzoek uit 2026 blijkt dat 90% van de bedrijven die door de Omnibus-wijzigingen buiten de CSRD-scope vallen, toch doorgaat met duurzaamheidsrapportage, ook al is dat niet verplicht. 

In deze gids nemen we je mee langs de belangrijkste rapportagestandaarden die op jouw bedrijf van toepassing kunnen zijn, hoe je aan de slag gaat en hoe je emissiedata voor meer dan alleen compliance kunt inzetten.

Welke CO2-rapportagestandaarden gelden voor jouw bedrijf?

Het aantal kaders dat meespeelt kan verwarrend zijn, zeker omdat je klanten waarschijnlijk in verschillende landen actief zijn en andere eisen hebben. Hieronder een kort overzicht van de kaders die het meest relevant zijn voor bedrijven die hun logistiek zelf uitvoeren of uitbesteden.

ISO 14083: de wereldwijde standaard voor emissieberekening

ISO 14083 is de internationale standaard voor het berekenen van BKG-emissies van transportactiviteiten. De standaard beschrijft de methodiek voor alle transportmodaliteiten, inclusief systeemgrenzen, emissiefactoren, de omgang met beladingsgraad en lege kilometers, en de manier waarop emissies worden toegerekend aan gedeelde zendingen. Bereken je transportemissies, voor welk doel dan ook? Dan vormt ISO 14083 in feite de basis van de meeste andere gerenommeerde rapportagekaders.

Voor wie ISO 14083 geldt: Elk bedrijf met eigen Scope 1-transportemissies, of met Scope 3-transportemissies, dat nu of in de toekomst transportemissies moet berekenen. 

GLEC Framework: de richtlijnen voor de logistieke sector

Het GLEC Framework is de richtlijn van de logistieke sector voor het praktisch toepassen van ISO 14083. Het is ontwikkeld door het Smart Freight Centre en wordt gebruikt door SFC Certified partners om bedrijven te ondersteunen bij emissierapportage, of ze nu bij nul beginnen of al een emissiebaseline hebben.

De meeste grote verladers kennen het GLEC Framework en verwachten dit ook wanneer ze hun logistieke partners vragen om emissies op een consistente, controleerbare manier te rapporteren. 

Voor wie het GLEC Framework geldt: Elk bedrijf in de logistieke sector dat nu of in de toekomst transportemissies openbaar maakt.

SBTi: het kader voor het vaststellen van geloofwaardige emissiereductiedoelen

Het Science Based Targets initiative (SBTi) biedt het kader voor het vaststellen van emissiereductiedoelen in lijn met een 1,5°C-pad. Wereldwijd hebben inmiddels meer dan 9.700 bedrijven gevalideerde SBTi-doelen, en veel van hen vragen hun supply chain-partners om geverifieerde transportdata aan te leveren of zelf doelen vast te stellen. SBTi heeft modaliteitsspecifieke richtlijnen voor de sectoren luchtvaart, zeevaart en automotive en wegtransport.

Voor wie SBTi geldt: Elk bedrijf dat SBTi-conforme doelen heeft vastgesteld, of dit in de toekomst waarschijnlijk vrijwillig of verplicht zal doen.

CSRD en ESRS E1: de EU-rapportagestandaard voor grotere bedrijven

De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) verplicht grote bedrijven in de EU om duurzaamheidsverslagen te publiceren; golf 2-bedrijven rapporteren voor het eerst in 2028. Bedrijven die onder de NFRD vallen, moeten al rapporteren onder CSRD. Lees meer over de emissierapportageverplichtingen in de EU in ons eerdere artikel. 

De reikwijdte van CSRD is behoorlijk breed, maar de ESRS E1-richtlijnen helpen bedrijven te bepalen wat ze moeten rapporteren, en emissies maken daar onderdeel van uit. Ook bedrijven die niet onder CSRD vallen, zullen naar verwachting duurzaamheidsdata moeten aanleveren volgens de vrijwillige standaard, VSME, aan hun grotere klanten.

Voor wie CSRD en ESRS E1 gelden: EU-bedrijven en bepaalde niet-EU-bedrijven met een jaaromzet >€ 450 miljoen en >1.000 medewerkers.

CDP: het favoriete platform van grote klanten voor het openbaar maken van emissiedata

CDP is een vrijwillig platform dat door duizenden bedrijven wordt gebruikt om milieudata te rapporteren aan klanten, investeerders en financiële instellingen. Veel grote ondernemingen dienen jaarlijks CDP-vragenlijsten in die ook Scope 3-transportemissies bevatten, en vragen daarbij steeds vaker CDP-conforme data op bij hun logistieke partners voor hun eigen rapportage.

Voor wie CDP geldt: Elk bedrijf met stakeholders die CDP-rapportage van hun leveranciers vereisen.

CountEmissionsEU: de nieuwe EU-standaard voor transportemissies

CountEmissionsEU is aankomende EU-wetgeving die gestandaardiseerde CO₂-rapportage voor transportdiensten verplicht stelt, voor alle modaliteiten. Zodra de wetgeving van kracht is, moeten bedrijven die transportemissies rapporteren primaire data gebruiken in hun berekeningen (behalve in uitzonderlijke gevallen), en een onafhankelijk gecertificeerde tool voor emissieberekening gebruiken.

Voor wie CountEmissionsEU geldt: Elk bedrijf in de EU dat nu of in de toekomst van plan is transportemissies openbaar te maken. 

Hoe je CO2-emissies rapporteert volgens jouw gekozen standaard 

Er zijn veel verschillende emissierapportagestandaarden, maar het goede nieuws is dat de onderliggende principes grotendeels hetzelfde zijn. Welke standaard je ook volgt, je moet deze vier stappen doorlopen om je emissies accuraat te rapporteren.

Stap 1: breng in kaart wat je moet meten

Voordat je data verzamelt, bepaal je eerst de scope. Voor de meeste transport- en supply chain-bedrijven betekent dit een van de volgende:

• Scope 1: Directe brandstofverbranding door voertuigen die je zelf bezit of exploiteert
• Scope 3: Emissies van uitbestede vervoerders (direct of indirect via een logistic service provider) 

Het helpt ook om vooraf helder te hebben waarvoor de data wordt gebruikt. Een klant die CO₂e-data op zendingsniveau opvraagt heeft immers andere behoeften dan een duurzaamheidsteam dat een jaarlijkse CSRD-rapportage voorbereidt. Als je het einddoel kent, kun je de rapportageopzet daar meteen op inrichten.

Stap 2: kies je gewenste rapportagestandaarden

ISO 14083 en het GLEC Framework geven je de methodiek voor emissieberekening, maar welke rapportagestandaarden geschikt zijn, verschilt per bedrijf. De belangrijkste factoren om rekening mee te houden zijn: 

• Verplichte rapportage-eisen op basis van de omvang van je bedrijf of jurisdictie
• Verwachtingen van bestaande klanten en/of investeerders
• Voorselectiecriteria in aanbestedingen
• Geschiktheid voor jouw specifieke operatie

Zodra je een rapportagestandaard hebt gekozen, is het belangrijk dat je volledig begrijpt wat deze inhoudt en dat je samenwerkt met je huidige leverancier van emissieberekeningssoftware (als je die al gebruikt) om te zorgen dat data eenvoudig te exporteren is voor deze standaard.

Stap 3: verzamel primaire data

De belangrijkste databehoeften voor transportemissieberekeningen hebben betrekking op ritten, voertuigen en het energieverbruik van je wagenpark. Voor bedrijven die hun eigen logistiek beheren, is deze data meestal te verzamelen uit het TMS, ERP en andere bestanden. Lees ons artikel over emissies berekenen met de data die je al hebt. 

Bedrijven die hun logistiek uitbesteden of gebruikmaken van externe vervoerders, moeten daarentegen een deel van de benodigde data opvragen bij hun supply chain-partners. Sommige vervoerders leveren emissiedata rechtstreeks aan hun klanten, terwijl andere alleen ruwe data over uitgevoerde ritten geven, waarna klanten de berekening zelf moeten maken. 

Hoe dan ook, met speciaal ontwikkelde carbon accounting software zoals BigMile kunnen bedrijven data van hun supply chain-partners standaardiseren en valideren, en deze gebruiken om hun eigen emissies nauwkeurig te berekenen.

Stap 4: bouw je baseline en start met rapporteren

Je eerste volledige rapportageperiode vormt de baseline, oftewel het referentiepunt waartegen alle toekomstige voortgang wordt afgezet. Een geloofwaardige baseline vereist:

• Consistente methodiek voor alle modaliteiten en vervoerders binnen de scope
• Gedocumenteerde rekenmethode en databronnen
• Well-to-Wheel (WTW) scope voor CSRD en SBTi (niet alleen Tank-to-Wheel)
• Een audit trail die een onafhankelijke verificateur kan beoordelen

Het doel is in het begin niet perfectie, maar het opbouwen van een verdedigbare dataset die aansluit bij de gekozen methodiek en die je na verloop van tijd kunt verbeteren. 

Transportefficiëntie verbeteren en emissies verlagen op basis van je rapportage 

Veel bedrijven zien emissierapportage als een verplicht nummer, terwijl het juist een effectieve manier kan zijn om zowel emissies als kosten te verlagen.

Aardappelproducent Aviko gebruikt BigMile op precies deze manier. Bij het vergelijken van transportdata uit 2023 en 2024 in BigMile viel het supply chain-team een CO₂e-reductie op een specifieke distributieschakel op. In plaats van dit als een mooi cijfer te noteren en verder te gaan, zochten ze uit waar dit door kwam en ontdekten ze dat er een aanpassing was gedaan in dat deel van de distributieketen. BigMile bracht de impact aan het licht nog voordat iemand had bedacht dit te meten, waarna ze deze verandering elders konden toepassen om ook daar emissies te verlagen.

In de praktijk betekent dit dat het berekenen en analyseren van je emissiedata, als onderdeel van je rapportagevoorbereiding, je kan helpen antwoord te geven op vragen die veel verder gaan dan alleen wettelijke compliance:

• Routes en/of vervoerders met de hoogste koolstofintensiteit: Door grammen CO2e per tonkilometer te vergelijken tussen lanes, zie je precies waar de inefficiënties geconcentreerd zitten
• Financiële impact van operationele verbeteringen: Aanpassingen in beladingsplanning, routebundeling of modal shift zijn niet altijd meteen terug te zien in de kostendata. Emissiedata kan de efficiëntiewinst zichtbaar maken voordat dit ergens anders naar voren komt.
• Benchmark vervoerdersprestaties: Door consistent te meten over vervoerders heen, kun je prestaties benchmarken, datagedreven gesprekken voeren over reductieplannen en beter onderbouwde keuzes maken over leveranciers.
• Voortgang richting emissiereductiedoelen: Voor bedrijven die toewerken naar SBTi-doelen is het jaar-op-jaar volgen van de koolstofintensiteit per tonkilometer de belangrijkste voortgangsindicator.

Aan de slag met emissieberekening en -rapportage 

Klaar om te beginnen? Sluit je aan bij 250+ logistieke en transportbedrijven zoals RICOH, Murata en Vanguard Logistics die BigMile gebruiken om hun emissies te berekenen. Simpelweg boek een demo en we geven je een persoonlijke rondleiding door ons platform en laten zien hoe het jou kan helpen.